Xử trí Bong gân

xử trí Bong gân

Các khớp trên cơ thể con người và động vật được giữ đúng vị trí bằng những dải băng dai bao quanh, bám chặt vào xương, gọi là dây chằng.

1. Bong gân là gì

Bong gân là tổn thương dây chằng quanh khớp do kéo giãn quá mức, có thể bị rách hoặc đứt lìa hoàn toàn. Nguyên nhân gây ra là khi đột ngột sai tư thế hoặc bị va chạm trong lao động, thể thao. Thường gặp nhất lần lượt là khớp cổ chân, cổ tay, các ngón tay và khớp gối.

Bong gân thường chia ra 3 cấp độ:

  • Cấp độ 1: Dây chằng chỉ bị giãn dài một ít, được coi là nhẹ
  • Cấp độ 2: Dây chằng bị rách một phần, dấu hiệu nặng
  • Cấp độ 3: Dây chằng bị đứt hoàn toàn, dấu hiệu rất nặng.

2. Triệu chứng của Bong gân

  • Đau chói đột ngột tại một điểm, một vùng, một bên khớp. Nghỉ ngơi cũng đau. Sau một thời gian ngắn sẽ có cảm giác tê rồi lại đau lại. Đây là triệu chứng quan trọng nhất;
  • Sưng nề nhanh chóng và đỏ;
  • Không cử động, vận động được vùng khớp. Nếu cố cử động sẽ đau chói tại điểm rách gân.

3. Các loại bong gân phổ biến

  • Bong gân khớp cổ chân là loại bong gân phổ biến nhất, bất cứ ai cũng có thể gặp phải 1 lần trong cuộc đời. Kiểu chấn thương thường gặp nhất là kiểu vẹo trong, khi bạn tiếp đất sai tư thế. Thành phần dễ bị tổn thương nhất là phức hợp mắt cá ngoài (chiếm 85%), bao gồm: dây chằng sên mác trước, dây chằng mác gót, dây chằng sên mác sau. Một số người có dây chằng rất yếu và do đó có nhiều khả năng bị bong gân. Tuy nhiên các vận động viên cũng là đối tượng có nguy cơ cao hơn khi mà 1/4 số ca chấn thương thể thao là bị bong gân cổ chân. Chúng thường xảy ra ở những người chơi các môn phải nhảy cao như bóng chuyền, bóng rổ hoặc bóng đá.
  • Bong gân cổ tay là chấn thương tương đối phổ biến. Bong gân khớp cổ tay xảy ra khi cổ tay bị quá duỗi hoặc xoay bởi một lực lớn, chẳng hạn như do ngã chống tay từ trên cao. Chúng có thể từ nhẹ đến nặng, tùy thuộc vào mức độ tổn thương của hệ thống dây chằng phức tạp tại khối xương tụ cốt của cổ tay. Cần lưu ý tổn thương gãy xương kín đáo có thể gây nhầm lẫn với bong gân khớp cổ tay như gãy xương thuyền dẫn đến điều trị không đầy đủ tạo thành khớp giả và gây ra đau mạn tính. Tình trạng này yêu cầu một phẫu thuật để cải thiện tình trạng của bệnh nhân. Chẩn đoán và điều trị chấn thương cổ tay đúng cách là cần thiết để tránh các biến chứng lâu dài, bao gồm đau cổ tay mãn tính, cứng khớp và thúc đẩy viêm khớp.

xử trí Bong gân

  • Các ngón tay bị bong gân là do tác động bởi 1 ngoại lực lớn khiến ngón tay bị quá duỗi hoặc bị lệch về 1 phía. Lực tác động này làm căng hoặc rách dây chằng bên các ngón tay. Bong gân tại ngón tay là cực kì phổ biến với các môn thể thao sử dụng tay để thi đấu như bóng rổ, bóng chuyền. Nếu người chơi chỉ cần tiếp bóng sai hoặc để bóng bay trượt qua các ngón tay đang duỗi căng là đã có thể bị bong gân. Loại bong gân này cũng hay gặp ở các môn võ thuật hoặc khi ngã chống tay xuống đất.
  • Vùng gối có hệ thống dây chằng phong phú và quan trọng nhất là dây chằng chéo trước, dây chằng chéo sau, dây chằng bên ngoài, dây chằng bên trong. Bong gân tại gối là tổn thương giãn dây chằng vùng quanh gối. Đây là tổn thương phổ biến nhất đối với nhiều vận động viên chơi các môn thể thao bằng chân, có nhiều động tác xoắn vặn, va chạm mạnh như bóng đá.
  • Căng cơ và bong gân vùng lưng là những nguyên nhân phổ biến nhất gây đau thắt lưng. Căng cơ và bong gân thường gặp ở vùng thắt lưng, vì nó là phần cột sống động và chịu trọng lượng của phần trên cơ thể, liên quan chính đến chuyển động vặn và gập, cúi của cơ thể. Cả hai tổn thương này đều có thể do chấn thương đột ngột hoặc do lao động nặng quá mức trong thời gian dài. Căng thắt lưng hoặc bong gân có thể gây suy nhược. Tỉ lệ cao đau lưng do bong gân, căng cơ gặp ở người trung niên và người già khi phối hợp thêm yếu tố chất lượng xương suy giảm. Điều đáng lo ngại là tình trạng đau cột sống thắt lưng và đau cổ do tổn thương bong gân có xu hướng gia tăng ở người trẻ khi mà lối sống ít vận động, ngồi nhiều và ngồi sai tư thế là rất phổ biến.
  • Bong gân ở khuỷu tay xảy ra khi khối cơ gấp hoặc khối cơ duỗi ở khuỷu tay gây ra cử động quá tầm vận động thông thường, hoặc khi bạn bị kéo căng khuỷu tay quá mức gây giãn hoặc đứt dây chằng quanh khuỷu tay. Bong gân ở khuỷu tay có thể xảy ra cấp tính do lực chấn thương mạnh hoặc mạn tính do lam dụng sử dụng khuỷu trong các động tác lặp đi lặp lại như chơi Golf.

4. Xử trí bong gân theo công thức 4C

  • Chườm lạnh: Ngày đầu tiên dùng nước đá áp vào vùng khớp đau. Chú ý không được áp trực tiếp mà phải bọc qua một lớp vải tránh bỏng lạnh. Mỗi lần chườm không quá 20 phút, nếu kéo dài hơn sẽ gây bỏng lạnh và làm giảm lưu thông máu dưới da. Làm 2-3 lần mỗi ngày. Những ngày sau khi bớt sưng nề thực hiện chườm nóng;
  • Cố định khớp: Dùng băng chun quấn quanh khớp để hạn chế vận động và sưng nề, quấn cao hơn khớp khoảng 10 cm. Không quấn chặt quá, đảm bảo bắt mạch phía dưới khớp còn rõ và cảm giác dễ chịu;
  • Chống đau: Hạn chế vận động. Có thể uống thuốc giảm đau thông thường trong danh mục không cần kê đơn của bác sỹ;
  • Cao chi giảm phù nề: Ngồi hoặc nằm gác phần khớp tổn thương lên cao hơn vị trí tim để làm giảm phù nề.

Để biết được mức đột ổn thương dây chằng, bạn cần bác sỹ thăm khám và xác định. Sau 48h, nếu sưng nề ổn định và bớt đau bạn hãy vận động nhẹ nhàng. 90% trường hợp sẽ giảm đau dần và hết sau 2-4 tuần.

5. Tham khảo ý kiến của bác sỹ trong trường hợp

  • Sau 24h triệu chứng đua vẫn không giảm;
  • Cử động khớp nghe thấy tiếng lắc rắc;
  • Có vết rách da trên khớp;
  • Mất vận động, bạn không thể sử dụng tay hoặc chân.
0924574979